GerardusMercator
About
Dankzij Mercator noem jij een verzameling landkaarten een atlas. Dankzij Mercator kunnen zeevaarders hun koers precies uitstippelen op de kaart. Mede dankzij Mercator rijd jij met de auto van A naar B, vertrouwend op je GPS.
Gerardus Mercator werd geboren in Vlaanderen, en begon hier zijn indrukwekkende wetenschappelijke loopbaan. In deze regio bloeiden wetenschap en kunst als nooit voorheen. De slimste denkers en de knapste doeners vergaarden nieuwe kennis door te kijken en te meten. Met die kennis gingen zij aan de slag om te maken. Kennis werd een grondstof.
Timeline
- 1512
Een wereld van meten en ordenen
Gerardus wordt geboren in Rupelmonde, als zoon van een schoenmaker. In de stad waar de Rupel en de Schelde samenvloeien, komen ook wetenschap en handel samen. Al op jonge leeftijd toont Mercator een bijzonder talent voor meten en weten.
- Vanaf 1540
Intellectueel vakmanschap
Mercator wordt een toonaangevende cartograaf en maker van meetinstrumenten. In zijn atelier knutselt hij baanbrekende globes, astrolabia, armilairsferen en kwadranten in elkaar. Zijn vakmanschap brengt hem in contact met de meest vooraanstaande drukkers, geleerden en machthebbers van zijn tijd. Voor Karel V maakt Mercator een aardglobe die door zijn tijdgenoten wordt beschouwd als een meesterwerk.
- 1569
De wereld in kaart
Met wiskundig vernuft ontwikkelt Mercator een nieuwe manier om de aarde af te beelden op een kaart. Reizen over lange afstanden wordt meer betrouwbaar, wat de handel over de zeven wereldzeeën stimuleert. De kaarten die de eenvoudige schoenmakerszoon vervaardigde bepalen tot vandaag jouw beeld van de wereld.
De tijd van Mercator lijkt lang geleden. Toch is er een plek waar je kan terugkeren naar die tijd. Naar een tijd van handel, water, wetenschap en... religieuze onrust.
Welkom in Rupelmonde.
Passie, kennis en vakmanschap
De Graventoren is een imposant restant van het voormalige gravenkasteel. Hier zat Mercator enkele maanden gevangen op verdenking van protestantse sympathieën. De Getijdenmolen toont hoe de tijdgenoten van Mercator waterkracht gebruikten om welvaart te scheppen. Beide monumenten maken de wereld tastbaar waarin Mercator leefde en werkte. Een wereld die mee vorm gaf aan zijn denken en maken, aan zijn meten en weten.
Passie
Mercator wilde de wereld precies in kaart brengen. Niet om zijn tijdgenoten te verwonderen, maar om hen richting en houvast te geven. Complexe informatie bruikbaar maken voor navigatie en handel - dat was zijn passie.
Kennis
Mercator sprokkelde informatie uit kaarten, teksten en eigen metingen. Hij wisselde van gedachten met geleerden en zeevaarders uit de vier windstreken. De Rupelmondenaar schiep orde in de exponentieel groeiende kennis over de wereld.
Vakmanschap
Die groeiende kennis vertaalde Mercator naar kaarten, globes en projecties die hun tijd ver vooruit waren. Zo ver vooruit zelfs, dat wij nog steeds gebruik maken van zijn werk. Zoals de Mercatorprojectie.
De Mercatorprojectie
Op een bol - zoals de aarde - kan je geen rechte lijn tekenen. Dat maakt het voor zeevaarders lastig om hun route uit te stippelen. Met de naar hem genoemde projectie vertaalde Mercator de aardbol naar een platte kaart. Zo kan de kapitein toch rechte koersen uitzetten, om zijn route te plannen en te volgen. Dat maakte reizen over lange afstanden meer betrouwbaar. De wereldhandel floreerde, net als de uitwisseling van kennis.
- Atlas
Mercator bracht zijn kaarten samen in één verzameling. Die verzameling doopte hij: atlas. Daarmee verwees Gerardus naar de legendarische koning Atlas van Mauritanië, een wijze filosoof, wiskundige en astronoom. Voor de cartograaf sloeg het woord "atlas" op de geografische en kosmologische beschouwing van de wereld, en dus op een wetenschappelijk project. Die werkwijze toont de denker in Mercator: iemand die kennis over de wereld niet alleen verzamelt, maar deze ook begrijpt en op een doordachte wijze ordent. - Globes
Met zijn globes ordende Mercator zijn kennis over de wereld in drie dimensies. In zijn tijd waren globes een symbool van macht. Wie de wereld in kaart bracht, etaleerde zijn kennis over die wereld - en dus zijn controle. De globes van Mercator vestigden zijn reputatie als leidend kosmograaf, en gaven hem een definitieve plaats in de eregalerij van grote Europese geleerden. - Mercatorprojectie
De Mercatorprojectie geeft de aardbol weer op een platte kaart. Dat maakt koersvast navigeren mogelijk. De techniek wordt gebruikt bij de scheepvaart over de oceaan en de luchtvaart. Online kaartdiensten – zoals Google Maps – bouwen voort op Mercators projectie.
Mercator leefde in een tijdperk van Vlaams vernuft.
Het tijdperk van wetenschappers als Vesalius, Ortelius, Dodoens en Lipsius. Wetenschap, vakmanschap en ondernemerschap sloegen de handen in elkaar. De drukpersen van Christopher Plantin en Dirk Martens brachten nieuwe ideeën in omloop. Die werden verspreid via rivieren, zeeën en oceanen.
Het werk van Mercator was daarbij een cruciale schakel. Zijn kaarten en ideeën bepaalden hoe zijn tijdgenoten de wereld niet alleen zagen, maar ook hoe zij deze gebruikten.
Mercator nog beter leren kennen? Dat kan.
Museum
Het MAP in Sint-Niklaas toont jou hoe Mercator werkte als kaartenmaker en bouwer van meetinstrumenten. In dit Museum aan het Park ontdek je hoe de geleerde zijn ideeën omsmeedde tot praktisch bruikbare kennis voor zijn tijdgenoten.
In de 16de eeuw was Rupelmonde een kruispunt van handel en kennis. De rivieren Schelde en Rupel, de Graventoren en de getijdenmolen tonen jou vandaag de stad zoals Mercator die beleefde. Je gids in Mercators wereld? Niemand minder dan Arnout Hauben.